Als je voor het eerst naar Spanje komt is het vooral sangria, tapas en paella wat je kent. Door hier nu een aantal jaar te wonen begin ik de kaarten in de restaurants steeds beter te leren kennen. Natuurlijk heeft ieder restaurant zijn eigen gerechten of signature dishes, maar er zijn ook gerechten die je vaak op de menukaart ziet staan, maar die je misschien nog helemaal niet kent.

Door de jaren heen is mijn keuze in gerechten zeker veranderd en proef ik steeds meer lokale gerechten hier uit de regio. Ik deel graag een aantal van mijn favorieten:

Als je van paella houdt, probeer dan zeker eens een fidua. Dit gerecht lijkt op paella, maar wordt gemaakt met korte spaghetti in plaats van rijst. Veel regio's in Spanje hebben hun eigen versie en als je het mij vraagt is het nog lekkerder dan het origineel. Eén ding om te weten: voor locals is paella en soortgelijke rijstgerechten strict een lunchgerecht. Op toeristische plekken zie je het ook 's avonds op de kaart staan, maar een echte Spanjaard eet het alleen tijdens de lunch.

Een koude soep gemaakt op basis van amandelen en knoflook. Ik heb hem al een paar keer mogen eten en iedere keer is ie anders gegarneerd. Soms met een rauwe sardine (smaakt een beetje palingachtig, heerlijk) of met tonijn tartaar. Een heerlijk voorgerecht, zeker op warme dagen.

Letterlijk vertaald: gebroken eieren. En dat is precies wat het is: gebakken eieren op een bedje van knapperige gebakken aardappelen, waarbij je het eigeel breekt zodat het over de aardappelen loopt. Niet het mooiste gerecht op je bord, maar erg lekker. Er zijn eindeloos veel varianten: met chorizo, met morcilla, met paddenstoelen. Maar mijn favoriet is de klassieker, met jamón serrano. Simpel, hartig en altijd goed.

Van dit gerecht moet je houden , maar als je in de buurt van Sedella bent, is dit er eentje om zeker te proberen. De morcilla van Canillas de Aceituno wordt sinds 1987 gevierd met een eigen festival: El Día de la Morcilla, elk jaar op de laatste zondag van april. Tijdens dit feest worden honderden kilo's morcilla gratis uitgedeeld aan iedereen die langskomt, samen met brood en wijn uit de streek. Wat de morcilla van Canillas bijzonder maakt, is dat hij wordt gemaakt met uien volgens een oud lokaal recept met kruidnagel, tijm, anijs en rozemarijn. Ik kan hem zeker waarderen, maar wel in kleine hoeveelheden. Gelukkig werkt dat in Spanje prima, zie de tip hieronder.

Hier kan je me bijna voor wakker maken. Venusschelpjes in een saus op basis van veel - heel veel - knoflook. Het geheim zit hem in de kwaliteit van de schelpjes en een goede bodem olijfolie. Één belangrijk advies: vergeet het brood niet. Want die saus wil je tot de laatste druppel opdeppen. Bestel ze als voorgerecht of als tussendoortje bij een glas wijn.



💡 TIP: Para compartir

In Spanje gaan gerechten vaak 'para compartir' over tafel. Niet iedereen een eigen bordje, maar verschillende gerechten in het midden. Bestel breed en proef van alles. De gemiddelde ober begrijpt bij de bestelling meteen dat je wilt delen. Onthoud deze woorden: para compartir.

Een gazpacho kent iedereen wel. Maar een salmorejo is zeker het proberen waard. Vergelijkbaar met de gazpacho, maar met brood verwerkt waardoor hij wat voller en machtiger is. Traditioneel geserveerd met een gekookt eitje en wat gerookte ham. Hij staat vaak als voorgerecht op de kaart, maar onderschat hem niet. Het is een behoorlijk machtige starter.

Officieel heten ze tortillitas de camarones: dunne, knapperige garnalenkoekjes uit de provincie Cádiz. Het beslag wordt gemaakt van tarwebloem, kikkererwtenmeel, ui, peterselie en de typische baby-garnaaltjes uit de streek. Ze zijn zo klein dat ze in zijn geheel worden gegeten, schaal en al. Het resultaat is een dun, krokant koekje dat je nergens anders zo vindt. Ze worden meestal per stuk besteld en zijn heerlijk als snackje om een lunch mee te beginnen bij voorkeur met een koud glaasje Verdejo.

Heerlijk bij een aperitiefje. De Gilda ontstond in de jaren veertig niet in Andalusië maar in het noorden van Spanje, in San Sebastián. Op een prikkertje zit een ingelegde groene peper, een ansjovis en een olijf. Ze kunnen behoorlijk pittig zijn, maar zijn heerlijk bij een goed glas wit of een vermouth. Wil je ze thuis bij de borrel? Mercadona verkoopt ze kant en klaar!

In Nederland kennen we hem als huzarensalade, maar de Spaanse versie heeft een apart verhaal. De salade gaat terug op een creatie van de Belgisch-Franse chef Lucien Olivier, die in de 19e eeuw in Moskou een luxerestaurant runde. Zijn mayonaisesalade met exclusieve ingrediënten als kaviaar en rivierkreeftjes werd zo populair dat hij zich over heel Europa verspreidde.  In Spanje werd het gerecht aangepast aan de lokale smaak: minder luxe, maar minstens zo lekker. Hier zit er naast aardappel, wortel en ei ook vaak tonijn in en in Andalusië soms garnalen.

Het is een heerlijk gerecht om te bestellen als je wat verschillende dingen wil proeven. Vraag om een media ración (een halve portie), want met honger ga je in Spanje sowieso niet van tafel.

Churros kennen de meeste toeristen wel, maar weten ze ook wanneer en hoe je ze eet? In Spanje zijn churros namelijk een ontbijtgerecht. Spanjaarden ontbijten ermee in het weekend, snacken ze weg tijdens een dagje uit, of verorberen ze na een lange avond uit. Je ziet ze vaak ook staan op Feria's. Het is een sociaal gebeuren: churros eet je met anderen. 

Het geheim zit hem in de chocolate caliente erbij. Anders dan de dunne chocolademelk die je elders vindt, is de Spaanse versie zo dik dat je lepel erin blijft staan. Mi Je doopt de churros erin en roer de chocolade vooral niet door. Het romige laagje bovenop is bedoeld om de textuur te bewaren.

Zoek een lokale churrería op voor de beste ervaring. En vergeet niet: in Spanje worden churros zelden met poedersuiker geserveerd, puur of met chocolade, meer heb je niet nodig.